Rusçada Çoğul İsimler (Множественное число)

Rusçada canlı veya cansız bütün nesnelerin dil bilgisi yönünden bir cinsiyeti bulunduğundan dolayı, kelimeler çoğul yapılırken de orijinal cinsiyet gruplarına göre farklı kurallara ve eklere tabi tutulurlar.

1. Eril Cins İsimlerin Çoğul Yapısı (Мужской род)

Eril cins isimler çoğul durumuna getirilirken temel olarak -ы veya -и eklerini alırlar. Bu ayrım kelimenin son harfinin sertlik, yumuşaklık veya fonetik durumuna göre belirlenir:

• 7 Sert Sessiz Kuralı: Kelimenin son harfi г, к, х, ж, ч, ш, щ harflerinden biriyle bitiyorsa, bu harflerin yanına doğrudan -и ilave edilerek çoğul yapılır.

• Diğer Sessiz Harfler: Yukarıdaki 7 özel harfin dışında kalan normal sessiz harflerle biten kelimelere doğrudan -ы ilave edilerek çoğul yapılır.

• Yumuşak Bitişler (-й ve -ь): Kelimenin son harfi -й veya -ь (yumuşatma işareti) ile bitiyorsa, bu son harfler atılır ve yerlerine -и ilave edilir.

Eril Cinsteki Özel Kuralsız Durumlar

• -а Alarak Çoğullaşanlar: Bazı eril cins kelimeler kurallı ekler yerine istisnai olarak -а harfi alarak çoğul olurlar.

• -ья / -я Alarak Çoğullaşanlar: Belirli bazı eril kelimeler ise çoğul formlarında -ья yapısını veya -я harfini alarak yapısal değişikliğe uğrarlar.

2. Dişi Cins İsimlerin Çoğul Yapısı (Женский род)

Dişi cins isimler çoğul yapılırken kelimenin sonundaki ünlü düşer ve yerine -ы ya da -и ekleri getirilir.

• -а ile Bitenler: Sonu -а harfiyle biten dişi cins kelimelerde sondaki -а düşer. Düşen harften hemen önce gelen harf 7 sert sessizden (г, к, х, ж, ч, ш, щ) biriyse yerine -и gelir; eğer diğer sessiz harflerden biriyse yerine -ы ilave edilir.

• -я ile Bitenler: Sonu -я harfiyle biten kelimelerde sondaki -я düşer ve yerine -и getirilir.

• -ь ile Bitenler: Sonu -ь (yumuşatma işareti) ile biten dişi kelimelerde de sondaki -ь düşer ve yerine -и getirilerek çoğul yapı oluşturulur.

3. Nötr Cins İsimlerin Çoğul Yapısı (Средний род)

Nötr cins isimlerin çoğul ekleri, kelimenin yalın haldeki bitiş harfine göre tamamen dönüşerek -а ya da -я formunu alır.

• -о ile Bitenler: Sonu -о harfiyle biten kelimelerde sondaki -о atılır ve yerine -а getirilerek çoğul yapılır.

• -е veya -ё ile Bitenler: Sonu -е veya -ё harfleriyle biten kelimelerde bu son harfler atılır ve yerlerine -я getirilerek çoğul formu sağlanır.

• -мя ile Bitenler: Sonu -мя ekiyle biten özel isim gruplarında sondaki -я harfi düşer ve kelimeye -ена yapısı getirilerek çoğul kurulur.

İstisna Notu: Bazı nötr cins kelimeler bu harf kurallarının tamamen dışına çıkarak kuralsız şekilde çoğullaşırlar.

4. Sürekli Sabit Kalan ve Kuralsız Çoğul Formları

Rusçada bazı kelime grupları anlam veya köken bakımından standart tekil-çoğul ilişkisine uymazlar ve dil bilgisinde özel durumlarda kilitli kalırlar.

Sürekli Çoğul Halde Kullanılan Kelimeler

Bu kelimelerin tekil formları bulunmaz; biçimsel ve gramatik olarak her zaman yalnızca çoğul yapıda kullanılırlar.

Sürekli Tekil Halde Kullanılan Kelimeler

Bu gruptaki nesne, madde veya gişi isimleri toplu bir anlam belirtseler dahi biçimsel olarak her zaman tekil yapıda kalırlar ve çoğul eki almazlar.

Yabancı Kökenli Sabit Kelimeler

Dış dillerden Rusçaya geçen ve sonu ünlülerle biten bazı yabancı kelimeler dil bilgisi yapısında hep tekil formda sabit tutulur, hiçbir ek almaz ve çoğul durumlarında da kelime biçimi değişmez.

Tamamen Kuralsız Çoğullar

Bazı canlı ve cansız isimler çoğul durumuna geçtiklerinde kök değişimine, ek başkalaşımına uğrayarak tamamen kuralsız ve bağımsız bir yapıya bürünürler.